Ngày 04-05/03/2026, Viện Nghiên cứu sáng tạo (FICR) – Trường Đại học Ngoại thương phối hợp cùng các đối tác trong và ngoài nước tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Thị trường carbon quốc tế cho chuyển đổi bền vững: Từ lý thuyết tiên tiến đến hành động đổi mới” (International Carbon Markets for Sustainable Transition: From Advanced Theory to Innovative Action).
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, thị trường carbon nổi lên như một công cụ kinh tế then chốt giúp thúc đẩy giảm phát thải và hỗ trợ chuyển đổi bền vững. Thị trường carbon quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ Điều 6 của Thỏa thuận Paris, đang trở thành một trong những cơ chế quan trọng nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế trong giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời tạo điều kiện cho các quốc gia và doanh nghiệp tham gia vào các cơ chế trao đổi tín chỉ carbon xuyên biên giới. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của các thị trường này, nhiều thách thức về quản trị và khung pháp lý cũng xuất hiện, bao gồm nguy cơ gian lận, thao túng thị trường và sự thiếu đồng bộ trong hệ thống giám sát, báo cáo và kiểm chứng (MRV).
Trường Đại học Ngoại Thương đã khẳng định vai trò tiên phong trong nghiên cứu và kết nối quốc tế thông qua việc tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Thị trường Carbon quốc tế cho chuyển đổi bền vững: Từ lý thuyết tiên tiến đến thực tiễn đổi mới”. Đây không chỉ là một diễn đàn học thuật đơn thuần mà còn là nơi hội tụ ý chí của các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp trong nỗ lực hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam. Tham dự hội thảo có sự góp mặt của bà Anna JOUBIN-BRET, thư ký Ủy ban Luật Thương mại Quốc tế của Liên Hợp Quốc, ông Romain BUSUTTIL, Phó Tham tán Hợp tác và Văn hóa, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, TS Nguyễn Hồng Quang – phó Vụ Trưởng Vụ Châu Mỹ, Bộ Ngoại Giao, PGS.TS Vũ Văn Phúc – chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Kinh tế và pháp luật quốc tế, bà Nguyễn Thị Hồng Quyên – trợ lý Vụ trưởng Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, ông Nguyễn Tuấn Phát, Trưởng Ban Pháp chế, Tuân thủ và Quan hệ Chính phủ, ACCV Việt Nam, và quy tụ nhiều nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp, giảng viên, nghiên cứu viên, sinh viên quốc tế và Việt Nam. Sự kiện đã thu hút sự quan tâm đặc biệt với sự tham gia trực tiếp của khoảng 150 đại biểu, trong đó có 50 chuyên gia quốc tế, cùng hàng trăm đại biểu theo dõi qua các nền tảng trực tuyến, tạo nên một không gian thảo luận đa chiều và xuyên biên giới.
Phát biểu khai mạc tại hội thảo, PGS.TS. Lê Thị Thu Thủy – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Trường Đại học Ngoại Thương – nhấn mạnh: “Chuyển đổi bền vững trên cơ sở phát triển thị trường carbon là một trong những hướng tiếp cận quan trọng nhằm giải quyết thách thức toàn cầu về biến đổi khí hậu.”
Có thể nói, thị trường carbon đang ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong chính sách khí hậu toàn cầu, giúp các quốc gia và doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí giảm phát thải, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển bền vững. Việc nghiên cứu và hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường carbon được xem là một trong những bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ các quốc gia thực hiện mục tiêu Net Zero.
Mạng lưới liên minh quốc tế và quy mô tổ chức
Sức ảnh hưởng và lan tỏa của hội thảo được bảo chứng bởi sự phối hợp chặt chẽ giữa các định chế giáo dục và tổ chức uy tín hàng đầu. Viện Nghiên cứu sáng tạo (FICR) thuộc Trường Đại học Ngoại thương đóng vai trò đơn vị phụ trách chính, phối hợp cùng các đối tác đồng tổ chức gồm Trường Đại học Laval (Canada) thông qua Chương trình nghiên cứu về thách thức mới của toàn cầu hóa kinh tế, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh và Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội . Bên cạnh đó, mạng lưới đối tác hỗ trợ còn kéo dài từ châu Âu đến châu Á với sự góp mặt của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, các trường đại học danh tiếng như Aix-Marseille, Rennes II, Đại học Trung Văn Hồng Kông cùng các đơn vị kinh tế chủ chốt như Ngân hàng Vietcombank và Công ty Klinova .
Tầm nhìn chiến lược và những phát biểu dẫn đề
Hội thảo tập trung vào mục tiêu cốt lõi là phân tích tác động của thị trường carbon đối với thương mại, đầu tư và sự chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Ý chí hướng tới xây dựng một lộ trình hành động đổi mới cho Việt Nam, cập nhật những xu hướng toàn cầu để hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn thương mại xanh quốc tế. Trong phiên khai mạc, ông Richard Ouellet từ Đại học Laval (Canada) và TS. Nguyễn Phuơng Nam từ Công ty Klinova đã mang đến những góc nhìn sắc bén về quản trị rủi ro và tận dụng cơ hội từ các cơ chế như Điều 6 của Thỏa thuận Paris. Các diễn giả nhấn mạnh rằng việc hình thành thị trường carbon trong nước không chỉ là nghĩa vụ môi trường mà còn là công cụ định hình lại vị thế cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường thế giới.
Bức tranh toàn cảnh qua các phiên thảo luận chuyên sâu
Xuyên suốt chương trình, nội dung hội thảo được cấu trúc thành 6 phiên chuyên đề và 2 buổi tọa đàm bàn tròn, bao quát từ hạ tầng pháp lý đến các biên giới công nghệ mới:
- Quản trị và Điều tiết: Các đại biểu đã dành nhiều thời gian thảo luận về vai trò của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) trong việc thiết lập khung pháp lý toàn cầu. Một nội dung quan trọng được nhấn mạnh là việc phòng trừ gian lận và thao túng trong thị trường carbon, nhằm đảm bảo tính toàn vẹn môi trường và sự minh bạch trong các giao dịch tín chỉ.
- Pháp luật thương mại quốc tế và Tài chính: Phiên thảo luận này đã phân tích bản chất pháp lý của quyền sở hữu tín chỉ carbon, một vấn đề còn khá mới mẻ tại Việt Nam. Các chuyên gia cũng đi sâu vào các quy tắc áp dụng luật tư quốc tế trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ các hợp đồng giao dịch carbon xuyên biên giới.
- Hội nhập và Hài hòa thị trường: Hội thảo đặt ra bài toán về việc kết nối thị trường carbon quốc tế và thiết lập mức giá carbon toàn cầu. Sự tương thích giữa các quy tắc của WTO và các hiệp định tự do thương mại (FTA) thế hệ mới trong việc điều chỉnh thị trường carbon là nội dung được các nhà hoạch định chính sách đặc biệt quan tâm.
- Đổi mới công nghệ và Các lĩnh vực mới: Một trong những phiên sôi nổi nhất là thảo luận về vai trò của công nghệ số như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Blockchain trong việc vận hành hệ thống MRV (Đo đạc, Báo cáo và Thẩm định). Các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) và việc tích hợp carbon xanh vào các lĩnh vực mới cũng được giới thiệu như những hướng đi tiềm năng cho các quốc gia có lợi thế về đa dạng sinh học như Việt Nam.
Khép lại hành trình kiến tạo giải pháp
Điểm nhấn khác biệt của hội thảo chính là việc khởi động hoạt động bù đắp phát thải carbon cho chính sự kiện – Hội thảo Net Zero, khẳng định tính nhất quán giữa lý luận và thực tiễn của ban tổ chức. Ban Tổ chức đã triển khai cơ chế tính toán phát thải ngay tại sự kiện, phối hợp với các chuyên gia khí hậu để thực hiện kế hoạch bù đắp phát thải tương ứng như gây quỹ trồng rừng Quốc gia, mua tín chỉ carbon và lan tỏa văn hóa trồng cây, tạo khoảng xanh thư thả trong cuộc sống vội vã. Kết quả dự kiến của hội thảo không chỉ dừng lại ở các bài tham luận mà còn là việc hình thành một mạng lưới hợp tác nghiên cứu liên ngành, cung cấp cơ sở dữ liệu và khuyến nghị chính sách thực tế để Chính phủ Việt Nam sớm hoàn thiện và vận hành thị trường carbon trong nước. Việc một hội thảo về thị trường carbon chủ động thực hành cam kết môi trường đã tạo nên sự thống nhất giữa học thuật và hành động – khẳng định rằng phát triển bền vững không chỉ là nội dung thảo luận, mà là nguyên tắc tổ chức. Với sự cam kết mạnh mẽ từ các học giả và doanh nghiệp, hội thảo đã thực sự trở thành bệ phóng cho những sáng kiến đổi mới, góp phần nâng cao vị thế của giáo dục đại học Việt Nam trên bản đồ khoa học quốc tế về phát triển bền vững.
Tài liệu hội thảo:
